Waarom verplichte uitrusting onmisbaar is tijdens de UTMB in Chamonix

Onlangs nog meegemaakt in een kabelbaan op weg naar de start van een bergtrail, op 2.800 meter hoogte: een deelneemster uit de regio Parijs, zonder haar daarom meteen te willen brandmerken, krijgt een paniekaanval wanneer ze de steile hellingen en grillige rotswanden onder zich ziet verschijnen. Naarmate de cabine hoger komt, ontvouwt zich het parcours dat ze over meer dan 70 km en 3.300 hoogtemeters moet afleggen, grotendeels boven 2.500 meter. De arme kandidate had ook niet beseft dat het in het dal zonnig en warm kan zijn, terwijl diezelfde zon op hoogte veel minder warmte geeft. En dat de wind, die op zulke hoogtes vaak opsteekt, de gevoelstemperatuur met meerdere graden kan doen dalen…

Een klein voorbeeld van het soms surrealistische gedrag dat je in het peloton ziet: nieuwkomers zijn zich niet altijd bewust van de realiteit van het terrein en de omstandigheden in de bergen.

Bergbewoners en mensen met de nodige kennis en ervaring van deze bijzondere omgeving weten dat zelfs de meest ervaren lopers door grillig en veranderlijk weer kunnen worden verrast. Je moet daarom altijd spullen bij je hebben om op plotse veranderingen te kunnen reageren. Daar ligt het belang van de verplichte uitrusting die de organisatie voorschrijft.

Wanneer je, zoals tijdens de UTMB Mont-Blanc, tientallen uren onderweg bent in de bergen en er een of twee nachten doorbrengt, zijn voorzorgsmaatregelen noodzakelijk om je gezondheid te beschermen en je veilig en met vertrouwen te laten voortbewegen.

Toch wordt de verplichte uitrusting die de organisatie voorschrijft vaak afgeschilderd als een rem op de prestaties. Ook hoor je geregeld dat de elitelopers niet aan dezelfde regels zouden zijn gebonden. Dat klopt uiteraard niet. Zij weten alleen hoe ze het reglement moeten lezen en interpreteren zonder het te omzeilen, en hoe ze de verplichte uitrusting kunnen optimaliseren om enkele grammen op hun rug te besparen. De episode rond Kilian Jornet tijdens de UTMB van 2008 was veelzeggend. De Catalaanse toptalent kwam uit het skialpinisme, waar elke overbodige gram wordt geweerd, en werd na zijn verrassende overwinning in die UTMB verdacht van fraude. Na verschillende controles onderweg en bij de finish werd zijn overwinning uiteindelijk bevestigd. Kilian Jornet had al zijn verplichte uitrusting bij zich, maar had die zo ‘geoptimaliseerd’ dat ze hem tijdens het lopen zo weinig mogelijk hinderde.

Die obsessie van de elitelopers met minimalisme is een van de marginal gains die bijdragen aan een sterke prestatie, een podiumplaats of een overwinning.

Maar voor het overgrote deel van het peloton maken een paar extra grammen geen wezenlijk verschil voor de eindprestatie. Het heeft op dit vlak dus geen zin om de elitelopers te kopiëren: je beschikt simpelweg niet over hun vaardigheden en techniek. Bovendien ben je vermoedelijk heel wat langer onderweg in de bergen dan zij.

In augustus kan het in het Mont-Blancmassief zeer warm zijn, met temperaturen boven 30 °C, maar ook bitter koud, tot een gevoelstemperatuur van -10 °C boven 2.000 meter. Regen, hagel en zelfs sneeuw zijn er eveneens mogelijk. De geschiedenis van de UTMB Mont-Blanc wordt gekleurd door zulke extreme weersituaties, die soms lastminuteaanpassingen noodzakelijk maakten.

De editie van 2010 werd enkele uren na de start stilgelegd vanwege de weersomstandigheden en de veiligheid. De organisatie wilde de lopers niet de bergen in sturen terwijl het weer verder verslechterde. De dag na de annulering werd een vervangende wedstrijd georganiseerd over een ingekorte afstand van 88 km.

In 2011 werd het parcours aangepast vanwege onweer en sneeuwval op de hoogste cols. Er werden ingrijpende wijzigingen doorgevoerd: eerst werd de start met vijf uur uitgesteld, zodat het onweer kon overtrekken. Vervolgens werd het parcours in Zwitserland aangepast en doorgetrokken tot Martigny, in plaats van via de klim naar Bovine te lopen, waar de veiligheid niet langer kon worden gegarandeerd. Daarna stuurde de organisatie de lopers rechtstreeks naar La Flégère, zonder de te onbeschutte Col de la Tête aux Vents over te steken.

© Franck Oddoux/UTMB Group

© Franck Oddoux/UTMB Group

Ook de beklimming van de Grand Col Ferret een van de hoogste punten van het parcours, gebeurt niet zelden in de sneeuw, hagel of regen. Enkele uren eerder stond je misschien nog geduldig te wachten op de start op de Place du Triangle de l’Amitié, in de zinderende hitte.

De uitrusting die je meeneemt, moet je in staat stellen alle soorten weersomstandigheden het hoofd te bieden en, afhankelijk van je tempo, een of twee nachten op het parcours door te brengen. Bij een incident moet je met die uitrusting ook onder voldoende veilige omstandigheden op hulp kunnen wachten, bijvoorbeeld dankzij de onmisbare reddingsdeken.

De lijst met verplichte uitrusting kan bovendien vóór de start worden aangepast op basis van de beschikbare weersverwachtingen. Zo kan een ‘extreemkoudekit’ of een ‘hittegolfkit’ worden geactiveerd. De deelnemers worden daar enkele uren voor de start per sms van op de hoogte gebracht. Daarom moet je alle uitrusting voorzien, ook als sommige spullen uiteindelijk ‘in de vestiaire’ blijven en niet worden gebruikt…

© UTMB Group

Naast de controle vóór de start kunnen er onderweg meerdere rugzakcontroles plaatsvinden. Ontbreekt er iets van de verplichte uitrusting, dan krijg je een tijdstraf. De uitrusting die de organisatie voorschrijft, is een levensnoodzakelijk minimum dat elke trailrunner moet aanpassen aan zijn of haar eigen mogelijkheden.

Aanpassingsvermogen is in deze onzekere en veranderlijke context van ultratrails in de bergen dan ook een sleutelfactor voor je prestatie.