Οι μορφές αγώνων στο trail running

Το να λες ότι κάνεις trail είναι λίγο σαν να λες ότι τρέχεις. Εντάξει, φοράς συχνά αθλητικά παπούτσια, αλλά σε ποια απόσταση; Από τότε που εμφανίστηκε στη Γαλλία, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο κόσμος του trail running έχει εξελιχθεί σημαντικά. Πλέον περιλαμβάνει μια πληθώρα μορφών αγώνων... και οι μη μυημένοι έχουν κάθε λόγο να μπερδεύονται! Εξηγούμε σχεδόν όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τα διαφορετικά είδη αγώνων.

Ορεινό τρέξιμο

Οι πιο αυστηροί φίλοι του trail ίσως σηκώσουν τα χέρια ψηλά βλέποντας το ορεινό τρέξιμο να εντάσσεται στην ευρύτερη οικογένεια του trail running. Το ορεινό τρέξιμο είναι, άλλωστε, πολύ παλαιότερο από το trail. Οι ορεσίβιοι έτρεχαν στα μονοπάτια μεγάλου υψομέτρου εδώ και πολλές δεκαετίες, ιδιαίτερα στην Ελβετία, βάζοντας ο ένας στον άλλο προκλήσεις του τύπου: «όποιος φτάσει πρώτος στην κορυφή κερδίζει!»

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αθλητικό αγώνισμα, το οποίο διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς ομοσπονδίες και υπόκειται σε πολύ συγκεκριμένους κανονισμούς. Για παράδειγμα, τα μπαστούνια απαγορεύονται αυστηρά. Η Γαλλική Ομοσπονδία Στίβου (FFA) αναφέρει ότι « οι αγώνες ορεινού τρεξίματος ανήκουν στους “αγώνες στη φύση”. Πρόκειται για αγώνες σε ορεινό περιβάλλον, με ελάχιστη θετική υψομετρική διαφορά 500 μέτρων και ελάχιστη διαφορά 300 μέτρων μεταξύ του χαμηλότερου και του υψηλότερου σημείου. Συνιστάται στους διοργανωτές να περιορίζουν την απόσταση σε διάρκεια από 1 ώρα έως 1 ώρα και 15 λεπτά για τους πρώτους αθλητές, ακολουθώντας έτσι την “αθλητική” μορφή του αγωνίσματος, το οποίο οργανώνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, και κυρίως να αποφεύγουν κάθε επικίνδυνο πέρασμα ή ασταθές έδαφος. »

Σύντομο trail

Ο χαρακτηρισμός «σύντομο» είναι σχετικός, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Αρχικά, σύμφωνα με τη FFA, ως σύντομο trail χαρακτηρίζονταν οι αγώνες από 21 έως 41 km, με θετική υψομετρική διαφορά πάνω από 1.000 m. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η τάση είναι ξεκάθαρα αυξητική ως προς τις αποστάσεις, όπως απέδειξε το σύντομο trail του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος του 2025, με τα εντυπωσιακά 44,5 km και 3.660 m D+! Παρ’ όλα αυτά, το σύντομο trail δεν είναι ο «παιδικός αγώνας» μιας διοργάνωσης, κάθε άλλο. Είναι μια απαιτητική μορφή που απαιτεί όλες τις αρετές ενός καλού ορεινού αθλητή και ενός καλού δρομέα, με την προσπάθεια να συμπυκνώνεται σε λίγες ώρες, από 2 έως 5-6 ώρες.

Μεγάλο trail

Στα πρώτα χρόνια του αγωνίσματος, η FFA χαρακτήριζε ως μεγάλο ένα trail από 42 έως 80 km. Η ονομασία καλύπτει, επομένως, ένα πολύ ευρύ φάσμα αγώνων που δεν απαιτούν ακριβώς τις ίδιες ικανότητες ούτε την ίδια προετοιμασία. Ανάμεσα σε έναν maratrail, δηλαδή έναν μαραθώνιο στη φύση, και έναν αγώνα 80 km υπάρχει πραγματική άβυσσος! Η ψυχική δύναμη, η σωματική αντοχή, η διαχείριση της διατροφής και της ενυδάτωσης, καθώς και ο διαθέσιμος χρόνος για προπόνηση είναι όλα απαραίτητα στοιχεία για την προετοιμασία ενός μεγάλου trail.

Ultra trail

Και μόνο η ονομασία αυτής της μορφής αγώνα αρκεί για να εξάψει τη φαντασία. Σκεφτόμαστε αμέσως τον πιο μυθικό αγώνα του κυκλώματος, το UTMB®, και φανταζόμαστε ήδη τον εαυτό μας ήρωα των μονοπατιών... Εδώ και χρόνια, στον κόσμο του trail παρατηρείται ένας αγώνας δρόμου προς τα περισσότερα χιλιόμετρα: πρέπει να τρέχεις όλο και περισσότερη ώρα σε αγώνες όλο και πιο σκληρούς. 80, 100, 150, ακόμη και 250 km, με 5.000, 8.000, 10.000 ή και 15.000 m D+: τίποτα δεν είναι αρκετά δύσκολο για τους λάτρεις του ultra, μιας τάσης που είναι ταυτόχρονα μόδα, βαθύτερη κατεύθυνση και ιδιαίτερη νοοτροπία.

Αυτό το είδος αγώνα απαιτεί σχολαστική προετοιμασία και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται επιπόλαια: πολύ μεγάλο προπονητικό όγκο και ατσάλινο μυαλό (πολλές φορές ένας αγώνας «χάνεται» όταν λυγίσει το μυαλό), καλοδουλεμένη στρατηγική διατροφής και ενυδάτωσης, καθώς και σωματική ικανότητα να αντέξεις προσπάθειες πολύ μεγάλης διάρκειας (συχνά πάνω από 20 ώρες, ολόκληρες νύχτες χωρίς ύπνο...).

Αστικό trail ή urban trail

Είναι η αστική εκδοχή του trail, την οποία ορισμένοι πιο αυστηροί φίλοι του αθλήματος αποδοκιμάζουν, θεωρώντας ότι το trail είναι αποκλειστικά άθλημα στη φύση. Αυτοί οι αγώνες προσφέρουν καταπράσινες διαδρομές σε πάρκα, απρόσμενα περάσματα από ιστορικές συνοικίες, τεχνικά τμήματα με σκάλες και την ευκαιρία να γνωρίσεις την πολιτιστική κληρονομιά μιας πόλης. Οι διαδρομές είναι συνήθως νευρικές και γρήγορες, γεγονός που απαιτεί τεχνική επάρκεια, ταχύτητα και ικανότητα για συνεχείς επιταχύνσεις.

Σε αυτή τη μεγάλη οικογένεια του urban trail μπορούμε να εντάξουμε και το Ecotrail®, μια ονομασία που καλύπτει μια σειρά αγώνων στην Ευρώπη. Η ιδέα βασίζεται σε αστικές διαδρομές που αξιοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερα μονοπάτια, ώστε οι συμμετέχοντες να τρέχουν σε φυσικό έδαφος. Οι αποστάσεις ποικίλλουν σημαντικά, από περίπου 10 km έως 80 km.

Skyrunning

Το skyrunning διοικείται από τη Διεθνή Ομοσπονδία Skyrunning (ISF), η οποία ιδρύθηκε το 2008 και έχει έδρα την Ιταλία, τη χώρα όπου γεννήθηκε το αγώνισμα. Εμπνευστής του, επίσημα από το 1992, ήταν ο Mario Giacometti, με ένα απλό σύνθημα: «less cloud, more sky». Η ISF ορίζει το skyrunning ως «αγώνα βουνού που ανεβαίνει έως ή ξεπερνά τα 2.000 μέτρα υψόμετρο, με μέση κλίση 6% σε ολόκληρη τη διαδρομή και τουλάχιστον το 5% της συνολικής απόστασης με κλίση 30% ή μεγαλύτερη». Πρόκειται για μορφές καθαρά ορεινές, εκτεθειμένες και απαιτητικές, με υψηλό βαθμό τεχνικής δυσκολίας. Η αναλογία απόστασης προς θετική υψομετρική διαφορά είναι συνήθως πολύ υψηλή.

Υπάρχει διεθνές κύκλωμα, καθώς και εθνικά κυκλώματα του αγωνίσματος. Η ISF ξεχωρίζει διάφορες μορφές skyrunning, μεταξύ άλλων: Sky (20-49 km και τουλάχιστον 1.200 m D+), SkyUltra (50-99 km και τουλάχιστον 3.000 m D+), Vertical (καθαρή ανάβαση 1.000 m D+ και έως 5 km σε οριζόντια απόσταση), SkySpeed (τουλάχιστον 100 m D+ και ελάχιστη κλίση 33%). Το SkyMarathon αφορά αγώνες τουλάχιστον 30 km και 2.000 m D+, στους οποίους ο νικητής τερματίζει σε λιγότερο από 5 ώρες προσπάθειας. Το SkyRace είναι η γενική ονομασία για τις διοργανώσεις skyrunning με τουλάχιστον 20 km και 1.200 m D+.

Vertical kilometer

Και εδώ ξεφεύγουμε κάπως από τα αυστηρά όρια του trail running, καθώς το vertical kilometer, ή «KV» για τους μυημένους, δεν είναι ακριβώς trail. Η ιδέα είναι απλή: χαράζεις μια ευθεία διαδρομή στην πλαγιά μέχρι να συγκεντρώσεις 1.000 m D+. Τα μπαστούνια επιτρέπονται και, συνήθως, η κλίση είναι τόσο απότομη ώστε ουσιαστικά δεν τρέχεις, ή δεν τρέχεις καθόλου. Οι πιο απότομοι και γρήγοροι αγώνες είναι η Verticale du Grand Serre στην Isère, με 1,8 km οριζόντιας απόστασης, και το Fully στην Ελβετία, με συνολική απόσταση 1,9 km. Χρειάζεται προφανώς να είσαι εξαιρετικός αναρριχητής, με ιδανική αναλογία βάρους και ισχύος, αλλά πάνω απ’ όλα να χειρίζεσαι άψογα τα μπαστούνια. Οι αθλητές του ορειβατικού σκι είναι συχνά οι κορυφαίοι σε αυτή τη μορφή αγώνα.

Trail στο χιόνι

Τα trail στο χιόνι είναι σχετικά σπάνια και διοργανώνονται συχνά από χιονοδρομικά κέντρα. Αυτοί οι αγώνες σε χιονισμένο έδαφος επιτρέπουν στους αθλητές να παραμένουν σε επαφή με το άθλημα κατά τη χειμερινή περίοδο. Είναι συνήθως αρκετά σύντομοι, από 10 έως 30 km, και πραγματοποιούνται κυρίως σε διαδρομές με πατημένο χιόνι. Οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα απαιτητικές λόγω του κρύου και του εδάφους. Χρειάζεσαι μεγάλη μυϊκή ισχύ, αντοχή στο κρύο και ικανότητα να διαχειρίζεσαι δύσκολες καιρικές συνθήκες.

Trail σε άμμο ή έρημο

Το πιο γνωστό trail σε άμμο είναι το Marathon des Sables, το οποίο διεξάγεται σε διάφορες εκδοχές και σε πολλές ηπείρους. Άλλοι αγώνες προσφέρουν την ίδια αίσθηση απομάκρυνσης από τα συνηθισμένα, με διαδρομές στην έρημο Ατακάμα της Χιλής ή στην έρημο Γκόμπι της Κίνας. Αυτοί οι αγώνες, που διεξάγονται στην έρημο και συχνά πάνω στην άμμο, προσφέρουν μια εντελώς διαφορετική εμπειρία και συνήθως αποτελούνται από πολλές etapas. Χρειάζεται αναμφίβολα να έχεις περιπετειώδες πνεύμα για να απολαύσεις αυτές τις εξωτικές περιπέτειες, οι οποίες συχνά απαιτούν πλήρη αυτονομία.

Συμπέρασμα

Το trail running έχει εξελιχθεί σε έναν ολόκληρο γαλαξία, όπου συνυπάρχει μια μεγάλη ποικιλία μορφών αγώνων. Από τις πιο σύντομες και νευρικές διαδρομές μέχρι τις πιο μακρές περιπέτειες, το trail επιτρέπει στον καθένα να βρει έναν αγώνα που ταιριάζει όχι μόνο στις επιθυμίες του, αλλά και στις σωματικές και ψυχικές του ικανότητες, καθώς και στον χρόνο που μπορεί να διαθέσει καθημερινά για προπόνηση.