UTMB Mont-Blanc: staat het trailwalhalla op losse schroeven?
© UTMBLos van een ronduit wilde sportieve editie 2026 heeft de UTMB Mont-Blanc vooral discussie losgemaakt over het ‘gigantisme’ dat aan de top van het wereldtrail inmiddels kleeft. Terwijl het aantal lopers en volgers licht daalde, de trein werd gepusht, het Mobility-plan tijdens de wedstrijddagen fors is, het merkendorp werd ingekrompen en de CO2-voetafdruk in 2025 met 3% daalde tegenover 2024, is Chamonix toch een mikpunt geworden. De drukte in de laatste week van augustus in een stadje van 9000 inwoners zet de verhoudingen op scherp tussen een lokale bevolking die er last van heeft en deelnemers of bezoekers die zich soms weinig aantrekken van regels. Het nieuwe stadsbestuur herhaalde al meerdere keren dat de wedstrijd de komende jaren een ‘afslankkuur’ nodig heeft; anders zou de UTMB Mont-Blanc wel eens niet meer welkom kunnen zijn in de stad waar hij geboren is. Intussen lijkt het overleg tussen de betrokken partijen goed op gang, met onder meer de gemeente Chamonix en UTMB Group. De milieuorganisatie Protect Our Winter (POW) organiseerde in het kader van de race een tripartiet gesprek om de knelpunten te benoemen, ideeën te laten rijpen en oplossingen te vinden.
Er zijn maar weinig evenementen die zo onder een vergrootglas liggen als de UTMB Mont-Blanc. Dat is vermoedelijk de keerzijde van succes wanneer je jezelf als het summum van de wereldwijde ultratrail ziet. Dan moet je op elk niveau voorbeeldig zijn, zeker als het gaat om de milieu-impact van zo’n event. Helemaal omdat het zich afspeelt in de bergen, een omgeving die door de opwarming van de aarde hard wordt geraakt en waar de gevolgen pijnlijk zichtbaar zijn (smeltende gletsjers, rotsval).
Na de golf aan kritiek die al vóór en tijdens het evenement losbarstte (te groot, gebrek aan respect voor de lokale bevolking en het gebied, enz.), had de UTMB het gevoel dat de inspanningen niet werden erkend, of alleen werden weggezet als greenwashing.
Een dalende trend is ingezet, maar moet scherper
De milieuorganisatie Protect Our Winter (POW), die samen met de UTMB aan een lagere impact werkt, publiceerde enkele dagen voor de start van de raceweek de belangrijkste resultaten van de CO2-balans 2025. Daarbij noteerde ze « bescheiden vooruitgang en een nog fragiele koers om de doelstelling van -20% CO2-uitstoot tegen 2030 te halen ».
© MRPDe daling van die CO2-balans komt uit op 3% (24.400 tCO2e in 2025 tegenover 25.200 tCO2e in 2024). Een kantelpunt dat vooral wordt verklaard door minder deelnemers en aanwezige betrokkenen (280 lopers minder in 2025, een daling van 2,5%) en door een afname van media, genodigden en partners (560 personen minder).
Een druppel op een gloeiende plaat, zeker, maar wel eentje die een beweging in gang zet. Die lijkt in 2026 door te trekken, onder meer met een loterijbonus van +30% voor deelnemers die kiezen voor een koolstofarme aankomst op locatie (trein). Ook dat wordt opnieuw als onvoldoende gezien gezien de hardnekkige rol van het vliegtuig: 38% van de lopers komt met het vliegtuig, 50% met de auto. En 84% van de transportemissies wordt veroorzaakt door de 25% transcontinentale lopers.
In deze alarmerende context stelde POW vier verbeterpistes voor grote internationale sportevenementen voor, waaronder de UTMB:
Edities verder uit elkaar trekken (sommige races om de twee jaar of nog minder vaak organiseren).
Het aantal deelnemers, toeschouwers en partners beperken (hefboom die de UTMB in 2025 gebruikte).
Koolstofarme vervoersopties stimuleren en aantrekkelijk maken (maatregel gekozen door de Marathon du Mont-Blanc sinds 2024 en door de UTMB voor 2026).
Transcontinentale en continentale vliegreizen beperken, met behoud van een eerlijke internationale deelname.
We kunnen niet blijven doorgaan met altijd maar meer mensen ontvangen. We moeten grenzen stellen.
Bij het nieuwe stadsbestuur van Chamonix, verkozen in maart, wordt « aanpassing » nadrukkelijk naar voren geschoven. « We leven niet meer in dezelfde wereld als vroeger » hamerde de nieuwe burgemeester van Chamonix, François-Xavier Laffin, erop. « Als verkozene is aanpassen een hoofdthema, zeker hier, met de klimaatontregeling die het skiën en de bergen in het algemeen treft. »
« Het sturen van toeristenstromen is een sleutelkwestie voor de vallei. En dat gaat niet alleen over de UTMB. Neem bijvoorbeeld de regulering richting Lac Blanc: ook dat is nu een groot dossier. We vragen ons af of we het aantal verkochte passen niet moeten beperken om de toegang te beperken. » vervolgt de burgemeester, alsof hij wil laten zien dat hij het niet op de UTMB gemunt heeft. « We kunnen niet blijven doorgaan met altijd maar meer mensen ontvangen. We moeten grenzen stellen ».
© UTMBVoor hij op het specifieke geval van de UTMB Mont-Blanc ingaat: « Bij de start was de liefde voor de UTMB het grootst, vooral bij de inwoners, die zich ook in de organisatie engageerden. Sinds enkele jaren roept het evenement net afwijzing op bij diezelfde mensen », merkt de burgemeester op. Hij heeft geen precieze cijfers of peilingen om dat te staven, alleen signalen uit gesprekken met enkele inwoners. « We hebben geen problemen om met de organisatie samen te werken, en we hebben geen conflict met hen », wil de nieuwe verkozene benadrukken.
« De sportieve pijler van de UTMB is indrukwekkend. Ik heb zelf op dit evenement gelopen, en ik weet welke emoties dat losmaakt. Maar we zullen op drie grote onderdelen moeten werken als het evenement wil blijven bestaan. Ten eerste: we mogen onszelf niet verbieden om het aantal deelnemers of het aantal wedstrijden te verminderen. Ook op het vlak van merken en activaties lopen we over. We moeten snel bepalen wat nog kan, en wat we moeten verbieden. Voor toeschouwers moet de boodschap zijn dat we niet allemaal op hetzelfde moment op dezelfde plek kunnen staan; mogelijk moeten sommige plekken verboden worden. En dat alles met betere communicatie richting de lokale bevolking, die de situatie in die laatste week van augustus steeds slechter verdraagt ».
Aanpassen is ons dagelijkse werk, het hele jaar door. We hebben een team dat het hele jaar aan plan B’s werkt. Aanpassen zit in het DNA van deze sport.
Bij UTMB Group is de boodschap duidelijk aangekomen, bevestigt Fabrice Perrin, UTMB Chief of Sports, Communities & Sustaiddnability. En het overleg met tegenstanders lijkt behoorlijk soepel te verlopen. « Aanpassen is ons dagelijkse werk, het hele jaar door. We hebben een team dat het hele jaar aan plan B’s werkt. Aanpassen zit in het DNA van deze sport ».
Nu nog een consensus vinden over de aanpassingen die het stadsbestuur en POW voorstellen. « We zijn het er voorlopig niet helemaal mee eens dat we bijvoorbeeld het aantal lopers moeten verminderen. En dat heeft niets met omzet te maken, maar met filosofie. Voor de oprichters van het evenement is het essentieel dat volkeren van over de hele wereld elkaar ontmoeten. We willen niet in onszelf terugplooien. En als je 5000 deelnemers schrapt, zal Chamonix zich toch op een andere manier vullen », analyseert Fabrice Perrin. Maar we staan wél meer open voor hoe we de races plannen, eventueel de start- en/of finishlocaties aanpassen en de programmatie doorheen de week herbekijken ».
Ook het hele ecosysteem rond het evenement moet mee veranderen
Op dit moment lijkt de situatie van de UTMB Mont-Blanc op die van een meesterwerk in gevaar. De komende weken kunnen beslissend worden, en editie 2027 zou wel eens door elkaar geschud kunnen worden met de organisatie van de WK wielrennen in Sallanches, van 24 augustus tot 5 september 2027 (en de UTMB gepland van 23 tot 29 augustus 2027), wat de vallei nog verder dreigt te verstoppen.
Dit monument van de trail redden zal waarschijnlijk afhangen van een koerswijziging bij alle betrokkenen en van collectief bewustzijn, in de eerste plaats bij de organisatoren. Maar niet alleen. Want het is vooral het ecosysteem rond het evenement dat het uiteindelijk kwetsbaar heeft gemaakt.
De merken, partners of niet, die in de raceweek van 2026 meer dan zestig activaties uitrolden, zullen bijvoorbeeld moeten inbinden. Ook al kost dat hen een van hun kippen met gouden eieren.
© UTMBDe toeschouwers, soms ronduit hysterisch op of langs de paden of in het centrum, zullen eveneens terug moeten naar gedrag dat past bij de kwetsbaarheid van deze omgeving. Doen ze dat niet, dan dreigt een monument te verdwijnen.
Marina Ferrari, minister van Sport, Jeugd en Verenigingsleven, was de verrassingsgast bij de start van editie 2026. Ze sprak over « nationale trots » toen ze het over de UTMB Mont-Blanc had. Dat gevoel lijkt uit de vallei weggelekt. Aan alle spelers om de balans weer recht te trekken, zodat het organiseren van het grootste trailevenement ter wereld niet langer een last is, maar opnieuw een trots en een succes.
© UTMB