Hardlopen in de kou: goed of slecht voor je gezondheid?

‘Ga je hardlopen met deze kou? Ben je gek geworden? Je wordt ziek en sporten met dit weer is echt niet goed voor je!’ De goedbedoelde adviezen van je moeder of partner komen ongetwijfeld voort uit de wens je te beschermen tegen het verschrikkelijke gevaar dat de winter vormt voor jouw kwetsbare lichaam. Toch slaan ze de plank behoorlijk mis. Wie geen buitensport beoefent, is misschien bang om ziek te worden of de gezondheid te schaden door zich in de winter buiten af te beulen, maar de kou is niet de vijand die veel mensen ervan maken.

De kou, maar welke kou?

‘De kou in onze streken van West-Europa is geen probleem, omdat die niet extreem is’, zegt Guillaume Millet, inspanningsfysioloog en expert in ultra-endurance. ‘De problemen beginnen onder -15 °C.’ In Frankrijk komen zulke temperaturen maar zelden voor en voor de meeste sporters zijn ze dan ook niet relevant. Wie in de bergen woont, kan ermee te maken krijgen, maar ook daar blijven ze uitzonderlijk. In onze West-Europese contreien vormt de kou waarmee we doorgaans te maken krijgen dus geen reëel gezondheidsrisico.

De kou als non-probleem

Wanneer we aan kou worden blootgesteld, past ons lichaam zich aan om de temperatuur rond 37 °C te houden. Dat noemen we thermogenese.

• De bloedvaten onder de huid trekken samen (vasoconstrictie), zodat er minder bloed naar de huid stroomt en het warmteverlies beperkt blijft

• Het hart heeft meer zuurstof nodig, terwijl de spieren minder goed doorbloed worden.

• We gaan rillen en onze haren gaan overeind staan, waardoor zich een dun laagje warme lucht tegen de huid vormt

• De ademhaling en de urineproductie veranderen

• Het energieverbruik neemt toe

Al deze processen maken deel uit van de strategie waarmee het lichaam warmte opwekt, ondanks moeilijke weersomstandigheden. Waarom zou je je fysieke activiteit dan moeten beperken als de inspanning zelf warmte produceert? ‘Tijdens het hardlopen warm je snel op. De enige voorzorgsmaatregel is dat je je handen, voeten en hoofd goed bedekt’, legt Guillaume Millet uit.

Concreet betekent dit niet dat je in korte broek en T-shirt de sneeuw in trekt of bij temperaturen onder nul naar buiten gaat zonder voorbereiding. Kleed je goed aan, zodat je het aangenaam warm hebt, maar stapel ook weer niet zoveel lagen op elkaar dat je je helemaal in het zweet werkt. De beste graadmeter om te bepalen of je goed genoeg gekleed bent voor een winterse loop is dat je het bij vertrek en tijdens de eerste 10 minuten nog een beetje koud hebt. Ben je een echte koukleum, vertrek dan iets te warm gekleed en trek een laag uit zodra je oververhit raakt. Zorg voor handschoenen, een muts of hoofdband en goede sokken.

En dan is er nog het idee dat je door thermogenese meer energie zou verbruiken. Dat effect is minimaal: het vertegenwoordigt slechts 5 tot 10% van het totale calorieverbruik in rust. Tijdens het hardlopen stijgt je lichaamstemperatuur, waardoor je niet meer rilt en die extra energie niet langer nodig is. Het hogere energieverbruik komt dan door de sport zelf, niet door de thermogenese. Sporten in de kou is dus geen probleem, integendeel!

Herhaaldelijk trainen in felle kou, wél een probleem

Naast de extreme omstandigheden waar we het al over hadden (temperaturen onder -15 °C), kan herhaalde inspanning in de kou schadelijk worden voor de gezondheid. ‘Een probleem dat zich eventueel kan voordoen, is wanneer een atleet regelmatig in de kou inspanningen levert, zoals langlaufers en biatleten’, verduidelijkt Guillaume Millet. ‘Veel langlaufers gebruiken trouwens Ventoline tegen astma die wordt veroorzaakt door herhaaldelijk trainen in de kou.’

De longen zijn inderdaad het orgaan dat het meest wordt blootgesteld aan koude, droge lucht. Een oplossing is ademen door een ‘masker’, bijvoorbeeld door een nekwarmer over de neus te trekken. Hardlopers die vaak aan kou worden blootgesteld, vooral wie het hele jaar door in de bergen woont en traint, doen er goed aan zo’n strategie toe te passen.

Afgezien van extreme omstandigheden of specifieke trainingssituaties is kou dus niet zo gevaarlijk als de fabels beweren, en als je bezorgde moeder nog altijd denkt. Met de juiste kleding kun je in Frankrijk de hele winter zonder zorgen hardlopen, zolang je ook rekening houdt met andere factoren, zoals ijzel die tot een paar pijnlijke capriolen kan leiden!