Hoe kies je de juiste trailschoenen?

De markt voor trailschoenen is een dichtbegroeid oerwoud: omvangrijk, veelzijdig en voortdurend in beweging. De juiste schoen vinden, die je voeten zowel comfort als prestaties biedt, is dan ook geen eenvoudige opgave. Waar let je op bij het kiezen van het ideale model? In dit eerste deel richten we ons op comfort, ondersteuning, tractie, grip en bescherming.

Bij trailrunning nemen schoenen, net als in elke andere loopdiscipline, een centrale plaats in binnen de uitrusting van de atleet. Het zijn de enige onderdelen die rechtstreeks contact maken met de ondergrond, die vaak oneffen en soms ronduit agressief is. Rotsen, modder, gras, wortels, stof, grind, asfalt: de enorme variatie aan paden is een van de bepalende kenmerken van trailrunning. Schoenmerken proberen aan de verwachtingen van lopers te voldoen door modellen steeds verder te specialiseren en tegelijk meer ingebouwde technologieën aan te bieden.

Voor we de verschillende keuzecriteria uitwerken, is het belangrijk om te beseffen dat er niet één ideale en universele schoen bestaat. Elke loper is fysiologisch uniek (voetvorm, gewicht, loopstijl ...), heeft zijn eigen manier van trainen (trainingsfrequentie, meer of minder technische terreinen, gelopen afstanden ...) en zijn eigen voorkeuren. Een model dat voor de ene loper perfect is, kan voor iemand anders oncomfortabel aanvoelen. Toch zijn er enkele criteria die je kunt bekijken om de schoen te vinden die op dit moment het beste bij je past. Je voorkeuren, loopstijl en voeten kunnen in de loop der tijd veranderen.

Criterium nr. 1: comfort

Dit is de absolute prioriteit. Niets is erger voor een loper dan pijnlijke voeten. Al tijdens het passen moet de schoen echt comfortabel aanvoelen. Daar zijn uitzonderingen op: sommige modellen voelen aanvankelijk behoorlijk stug aan of veroorzaken tijdens de eerste trainingen wat wrijving, maar worden daarna soepeler en bijzonder comfortabel. Dat zijn echter zeldzame gevallen. Tests in de media en ervaringen van gespecialiseerde winkels kunnen helpen om ze te herkennen.

Criterium nr. 2: ondersteuning

Een belangrijke eigenschap van een trailschoen is hoe goed hij de voet omsluit. De voet moet voldoende bewegingsvrijheid houden om goed te kunnen werken, maar mag niet naar voren en achteren of van links naar rechts schuiven. Op technisch terrein leidt onvoldoende ondersteuning tot instabiliteit en onzekerheid, of in het slechtste geval tot een verzwikte enkel. De fit (breedte en vorm) en de vetersluiting bepalen hoe precies de schoen aansluit. Vetersystemen zoals Salomon Quicklace® of Boa® maken een zeer nauwkeurige afstelling mogelijk, zonder dat de schoen onderweg losser wordt. Een optimale ondersteuning geeft een betrouwbaar gevoel rond de voet, zorgt voor zekere en precieze afzetpunten en knelt de voet niet af.

Criterium nr. 3: tractie

Tractie wordt bepaald door wat we doorgaans de grip noemen, met andere woorden door het profiel van de zool: de dichtheid, vorm en plaatsing van de noppen. Hoe dieper de noppen, hoe beter ze doorgaans werken in modder, terwijl kleinere noppen meestal beter passen bij droge ondergrond. Ook het zelfreinigende vermogen is belangrijk: als een zool de modder niet goed afvoert, verliest ze haar tractie en wordt ze bovendien een behoorlijk gewicht om mee te slepen.

Criterium nr. 4: grip op natte ondergrond

Dit is het sleutelcriterium op vochtige terreinen. Grip is het vermogen van een zool om zich op natte oppervlakken vast te houden, bijvoorbeeld op een door regen gladgespoelde rots. In een winkel is dat moeilijk te testen, maar tests in de gespecialiseerde pers kunnen wel duidelijkheid bieden. Lopers die vooral over bospaadjes lopen met weinig stenen en weinig gladde passages, doen er beter aan zich te concentreren op comfort en tractie, en niet per se op grip.

Criterium nr. 5: bescherming

Trailrunning in de bergen stelt lopers soms bloot aan een ruwe ondergrond. Schoenen moeten dan extra verstevigd zijn om de voet te beschermen. Wie regelmatig in de bergen loopt, let het best op verschillende zones van de schoen:

De teenbescherming vooraan, vaak een min of meer dikke kunststof versteviging
De verstevigingen aan de zijkanten, vaak voorzien van een kunststof coating
De hielversteviging, doorgaans behoorlijk stijf
De zool, waarvan de dikte en demping bepalen in welke mate het terrein wordt weggefilterd

Een trailschoen hoeft geen bulldozer te zijn, maar je moet er wel zonder angst voor pijnlijke voeten door een rotsveld kunnen klauteren. Hoeveel bescherming je nodig hebt, hangt af van je manier van lopen. Vlotte routes over boswegen vragen niet om een zwaar beschermde schoen.

Criterium nr. 6: demping

Dit is een van de meest persoonlijke criteria. Het aanbod aan trailschoenen omvat werkelijk alles: minimalistische barefoot-modellen, maximalistische oversize-schoenen, carbonplaten, carbonbladen, gels, lucht en superveerkrachtige schuimen. De technologieën die merken ontwikkelen zijn zo talrijk dat je al snel het overzicht verliest. Eén advies: loop niet blind achter trends aan en luister vooral naar je eigen voorkeuren.

Lopers die graag voelen wat er onder hun voeten gebeurt, kiezen het best voor relatief weinig demping. Wie zich juist graag van de ondergrond geïsoleerd voelt, kiest eerder voor meer of sterker filterende demping. Ook een schoen met weinig demping kan het terrein overigens bijna volledig wegfilteren. Een verend gevoel, een meer of minder soepele afwikkeling, een zachte of stevige landing: iedereen moet zelf ontdekken wat het beste werkt. Hoe meer verschillende modellen je probeert, hoe scherper je je voorkeuren leert kennen. Trek gerust meerdere schoenen met uiteenlopende eigenschappen aan om verschillende sensaties te ervaren.

Criterium nr. 7: drop

De drop is het hoogteverschil tussen de hiel en de voorvoet. De minimalistische stroming zweert bij een drop van nul millimeter, zodat een natuurlijke pas mogelijk wordt en de voet plat staat, alsof je blootsvoets loopt. De meeste schoenen hebben echter een drop tussen 4 en 8 millimeter. Naast een ander loopgevoel zorgt een lage drop voor meer rek op de kuit en de achillespees. Let dus op als je daar gevoelig voor bent. Ongeacht je loopstijl moet de overstap naar een lagere drop geleidelijk gebeuren, verspreid over meerdere weken of zelfs maanden.

Verwar de drop niet met de stack. Die laatste term verwijst naar de hoogte van de zool ter hoogte van de hiel, oftewel de afstand tussen je voet en de grond. De stack bestaat uit de buitenzool, de dempende schuimlagen en de binnenzool. Je kunt dus perfect een drop van nul millimeter hebben en tegelijk een hoge stack.

Criterium nr. 8: gewicht

Trailschoenen zijn vaak zwaarder dan hardloopschoenen voor de weg, omdat ze sterker verstevigd zijn. Toch proberen merken, net als in veel andere disciplines, het gewicht te beperken. Massa aan het uiteinde van je ledematen, of het nu om je voeten of je handen gaat, verhoogt immers het energieverbruik. Gewicht kan dus een legitiem keuzecriterium zijn, maar mag niet automatisch doorslaggevend zijn. Probeer de schoenen, voel hoe ze lopen en vorm je eigen oordeel zonder je blind te staren op het opgegeven gewicht. Soms voelt een model licht aan terwijl het zwaarder is dan andere schoenen.

Criterium nr. 9: maat

Op oneffen parcours beweegt de voet veel in de schoen. Tijdens afdalingen schuift hij naar voren. Wie ooit de fout heeft gemaakt een te krappe maat te kiezen, weet het: zonder voldoende ruimte krijg je al snel zwarte teennagels. Meestal wordt aangeraden om een maat groter te nemen dan je gebruikelijke maat, zodat je vooraan genoeg ruimte hebt en microtrauma’s aan de tenen tijdens afdalingen voorkomt.

Let op: maten mogen dan theoretisch universeel zijn, per merk kunnen ze verschillen. Pas een schoen altijd voordat je hem koopt en probeer ook de maat erboven of eronder. Zo kun je vergelijken en de schoen kiezen die echt het beste past.

Criterium nr. 10: prijs

De prijs kan misleidend zijn: de duurste schoen is niet altijd de meest geschikte, sterkste of best presterende. Natuurlijk blijft de prijs een belangrijk keuzecriterium, zeker als je budget niet onbeperkt is. De markt voor hardloopschoenen is de afgelopen jaren flink duurder geworden, onder meer door de spectaculaire opmars van carbon. Houd wel in gedachten dat de meest technologische schoen je niet automatisch sneller maakt.

Sommige grote sportketens hebben inmiddels echte expertise opgebouwd in trailschoenen en bieden interessante modellen aan tegen zeer scherpe prijzen. Kijk ook naar aanbiedingen en tweedehandsplatforms om een paar op de kop te tikken. Let bij een tweedehands paar wel goed op de staat, want schuimmaterialen slijten snel.