Ανηφόρες και κατηφόρες στο trail: τι είναι η τοπογραφική κλίση;

Όλοι γνωρίζουν τις πινακίδες του οδικού δικτύου που αναγράφουν το ποσοστό μιας επικίνδυνης κατηφόρας ή την κλίση μιας ανηφόρας σε ένα ορεινό πέρασμα. Οι ποδηλάτες δίνουν ιδιαίτερη σημασία σε αυτά τα δεδομένα, κυρίως στις ανηφόρες, καθώς η κλίση του δρόμου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη δυσκολία. Στο trail, η παράμετρος αυτή είναι κρίσιμη, αφού μειώνει την ταχύτητα προόδου και επηρεάζει το πέρασμα από το τρέξιμο στο περπάτημα, όπως και τη χρήση μπατόν. Όλο και περισσότερα GPS ρολόγια παρέχουν αυτή την πληροφορία, η οποία βοηθά στην καλύτερη διαχείριση της προσπάθειας. Παρά τη σημασία της κλίσης, πολλοί δεν γνωρίζουν πώς υπολογίζεται και, κυρίως, συγχέουν το ποσοστό με τις μοίρες μιας κλίσης.

Πώς υπολογίζεται το ποσοστό μιας κλίσης ανάμεσα σε δύο σημεία;

Χρειάζονται δύο δεδομένα:

• Η οριζόντια απόσταση ανάμεσα στα σημεία Α και Β.

• Η υψομετρική διαφορά ανάμεσα στα σημεία Α και Β.

Στις πινακίδες του οδικού δικτύου, οι κλίσεις εκφράζονται ως ποσοστό. Χρησιμοποιείται ο εξής τύπος:

Ποσοστό κλίσης = (υψομετρική διαφορά μεταξύ Α και Β / συνολική απόσταση μεταξύ Α και Β) x 100

Για παράδειγμα, το Vertical Kilometer του Grand Serre στην Isère θεωρείται μία από τις πιο απότομες διαδρομές VK στον κόσμο, με 1.000 m θετικής υψομετρικής διαφοράς σε 1,8 km μήκους. Ο υπολογισμός του ποσοστού της κλίσης γίνεται ως εξής:

(1000 / 1800) x 100 = 55,5

Η μέση κλίση του VK του Grand Serre είναι επομένως 55,5%, κάτι που σημαίνει ότι για κάθε 100 μέτρα οριζόντιας απόστασης ανεβαίνουμε 55,5 μέτρα. Ή, αλλιώς, για κάθε μέτρο που διανύουμε ανεβαίνουμε 55,5 εκατοστά. Με άλλα λόγια, πρόκειται για εξαιρετικά απότομη κλίση!

Ποια είναι η διαφορά από τις μοίρες μιας κλίσης;

Αν και το ποσοστό είναι η συνηθέστερη μονάδα για την περιγραφή μιας κλίσης, κάποιες φορές συναντάμε και μοίρες. Οι μοίρες, όμως, διαφέρουν σημαντικά από το ποσοστό. Όσοι έχετε αλλεργία στα μαθηματικά, κρατηθείτε, γιατί θα χρειαστεί να θυμηθούμε λίγη τριγωνομετρία από τα σχολικά χρόνια!

Μοίρες κλίσης = εφαπτομένη της γωνίας ανόδου εκφρασμένης σε μοίρες x 100

Για να γίνει κατανοητός ο τύπος υπολογισμού, ένα μικρό διάγραμμα είναι απαραίτητο.

Το σημείο Β είναι το κάτω μέρος της ανηφόρας που πρέπει να ανεβείτε, για παράδειγμα η εκκίνηση του VK του Grand Serre. Το σημείο Α είναι το ψηλότερο σημείο της ανάβασης, δηλαδή ο τερματισμός του VK στην κορυφή του βουνού.

Η τιμή L αντιστοιχεί στην απόσταση που πρέπει να διανύσετε από την εκκίνηση μέχρι τον τερματισμό, δηλαδή 1,8 km. Η τιμή h είναι η θετική υψομετρική διαφορά που πρέπει να καλύψετε ανάμεσα στα σημεία Β και Α, δηλαδή 1.000 m.

Η τιμή ⍺ αντιστοιχεί στη γωνία που σχηματίζει η κλίση σε σχέση με ένα οριζόντιο επίπεδο. Για να την υπολογίσουμε, πρέπει πρώτα να βρούμε την τιμή l, δηλαδή την οριζόντια απόσταση ανάμεσα στα Β και Α.

Αν γνωρίζουμε το ποσοστό της κλίσης, μπορούμε να προσδιορίσουμε τη γωνία της σε ακτίνια χρησιμοποιώντας τη συνάρτηση της αντίστροφης εφαπτομένης, την arctan. Ναι, εδώ τα πράγματα γίνονται λίγο πιο περίπλοκα:

Κλίση εκφρασμένη σε μοίρες = arctan (υψομετρική διαφορά / οριζόντια απόσταση)

Σας χάσαμε; Μην ανησυχείτε, δεν χρειάζεται να έχετε σπουδάσει προχωρημένα μαθηματικά για να καταλάβετε τα βασικά.

• Μια κλίση μπορεί να εκφραστεί σε ποσοστό ή σε μοίρες.

• Κλίση 55% δεν σημαίνει κλίση 55 μοιρών. Θυμηθείτε τα μαθήματα γεωμετρίας: γωνία 90 μοιρών είναι ορθή γωνία, επομένως κλίση 90 μοιρών είναι κατακόρυφη γραμμή. Για να την ανεβείτε, θα πρέπει να αφήσετε στην άκρη τα trail παπούτσια και να φορέσετε ζώνη αναρρίχησης με σχοινί!

• Υπάρχουν online μετατροπείς για τη μετατροπή μιας κλίσης από ποσοστό σε μοίρες.

• Οι μοίρες δεν χρησιμοποιούνται συχνά για την έκφραση μιας κλίσης, αλλά αν τις συναντήσετε ή αν συζητάτε για μια ανάβαση, μην ξαναμπερδέψετε τα ποσοστά με τις μοίρες! Το απλούστερο; Μιλήστε για μια ανηφόρα ή κατηφόρα μόνο σε ποσοστό. Έτσι θα αποφύγετε τα λάθη και όλοι θα καταλαβαίνουν τι εννοείτε!