Dlaczego obowiązkowe wyposażenie jest niezbędne podczas UTMB w Chamonix?

Niedawno w kolejce linowej prowadzącej na start górskiego biegu, na wysokości 2800 m n.p.m., byłem świadkiem takiej sceny: jedna z zawodniczek, przyjezdna z okolic Paryża, ale nie piętnujmy nikogo, dostała ataku paniki. Z każdą minutą wjazdu kabiny coraz wyraźniej widziała strome zbocza i poszarpaną rzeźbę terenu, a także trasę, którą miała pokonać: ponad 70 km i 3300 m przewyższenia, w dodatku na wysokości przekraczającej 2500 m n.p.m. Biedna zawodniczka nie zdawała sobie również sprawy, że w dolinie może być słonecznie i gorąco, podczas gdy to samo słońce wysoko w górach grzeje znacznie słabiej, a wiejący na tych wysokościach wiatr potrafi obniżyć odczuwalną temperaturę o kilka stopni…

To drobny przykład momentami surrealistycznych zachowań spotykanych wśród uczestników. Początkujący nie zawsze zdają sobie sprawę z realiów terenu i warunków panujących w górach.

Ludzie gór oraz ci, którzy mają doświadczenie i obycie w tym wymagającym środowisku, wiedzą, że nawet najbardziej doświadczeni zawodnicy mogą zostać zaskoczeni kapryśną i zmienną pogodą. Zawsze trzeba mieć przy sobie coś, co pozwoli zareagować na nagłą zmianę warunków. Stąd znaczenie obowiązkowego wyposażenia wymaganego przez organizatora.

Kiedy spędzasz w górach kilkadziesiąt godzin, jak podczas UTMB Mont Blanc, i jedną czy dwie noce na trasie, odpowiednie środki ostrożności są niezbędne, by zadbać o własne bezpieczeństwo i poruszać się bez obaw.

Obowiązkowe wyposażenie narzucone przez organizatora często przedstawia się jednak jako przeszkodę w walce o wynik. Często słyszy się też, że zawodnicy elity nie muszą przestrzegać tych samych zasad. To oczywiście nieprawda. Różnica polega na tym, że potrafią czytać regulamin między wierszami, właściwie go interpretować, nie obchodząc jego zapisów, i zoptymalizować listę obowiązkowego wyposażenia, by na plecach dźwigać kilka gramów mniej. Wymownym przykładem była historia Kiliana Jorneta podczas UTMB 2008. Wywodzący się ze skialpinizmu, gdzie liczy się każdy zbędny gram, kataloński fenomen został wówczas podejrzany o oszustwo po niespodziewanym zwycięstwie w UTMB. Po kilku kontrolach na trasie i po dotarciu na metę jego zwycięstwo ostatecznie potwierdzono. Kilian Jornet miał przy sobie całe wymagane wyposażenie, ale „zoptymalizował” je tak, by jak najmniej przeszkadzało mu w biegu.

Ta obsesja minimalizmu wśród zawodników elity to jeden z marginal gains, które mogą przełożyć się na wynik, miejsce na podium albo zwycięstwo.

Dla większości stawki kilka dodatkowych gramów nie zmieni wiele w końcowym wyniku. Nie ma więc sensu na tym polu kopiować elity, bo po prostu nie masz ich umiejętności ani techniki. Poza tym najprawdopodobniej spędzisz w górach znacznie więcej czasu niż oni.

W sierpniu w masywie Mont Blanc może być bardzo gorąco, nawet ponad 30°C, ale równie dobrze może zrobić się bardzo zimno, z temperaturą odczuwalną sięgającą -10°C powyżej 2000 m n.p.m. Może padać deszcz, grad, a nawet śnieg. Historia UTMB Mont Blanc zna wiele takich ekstremalnych epizodów pogodowych, które wymuszały zmiany w ostatniej chwili.

Edycja z 2010 roku została zawieszona kilka godzin po starcie ze względów bezpieczeństwa związanych z pogodą. Organizator nie chciał pozwolić zawodnikom wejść wysoko w góry w warunkach, które stale się pogarszały. Następnego dnia po odwołaniu zaproponowano bieg zastępczy na skróconym dystansie 88 km.

W 2011 roku z powodu burz i opadów śniegu na najwyższych przełęczach zmieniono trasę i podjęto kilka istotnych decyzji: najpierw opóźniono start o 5 godzin, by burza mogła przejść. Następnie zmodyfikowano szwajcarski odcinek i poprowadzono trasę aż do Martigny, zamiast przez podejście na Bovine, gdzie nie można było już zapewnić odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa. Później zawodników skierowano bezpośrednio do La Flégère, z pominięciem przełęczy Col de la Tête aux Vents, zbyt mocno wystawionej na działanie żywiołów.

© Franck Oddoux/UTMB Group

© Franck Oddoux/UTMB Group

Nie jest też niczym niezwykłym, że podejście na Grand Col Ferret jeden z najwyższych punktów trasy odbywa się wśród płatków śniegu, krupy lodowej albo deszczu. Jeszcze kilka godzin wcześniej można było przecież cierpliwie czekać na start na Place du Triangle de l’Amitié, w samym środku upału.

Wyposażenie zabrane na trasę musi pozwolić ci zmierzyć się z każdym rodzajem pogody i spędzić w górach jedną lub dwie noce, zależnie od tempa. W razie wypadku powinno również umożliwić bezpieczne oczekiwanie na pomoc, między innymi dzięki niezbędnej folii NRC.

Lista obowiązkowego wyposażenia może zostać zmieniona przed startem, zależnie od dostępnych prognoz pogody. Organizator może wprowadzić pakiet na „siarczysty mróz” albo „upał”. Uczestnicy są informowani o zmianach SMS-em na kilka godzin przed startem. Dlatego trzeba przygotować cały sprzęt, nawet jeśli część z niego ostatecznie zostanie „w depozycie” i nie będzie używana…

© UTMB Group

Poza kontrolą przed startem na trasie może zostać przeprowadzonych kilka dodatkowych kontroli plecaków. Jeśli zabraknie któregoś elementu obowiązkowego wyposażenia, zostaniesz ukarany doliczeniem czasu. Sprzęt wymagany przez organizatora to niezbędne minimum, które każdy uczestnik biegu górskiego powinien dostosować do własnych możliwości.

W tych niepewnych i zmiennych warunkach, typowych dla górskiego ultra, umiejętność dostosowania się będzie więc jednym z kluczowych elementów twojego wyniku.